De regels vragen die gegevens al. Haal er iets uit.

Traceerbaarheid betekende vroeger: een oormerk in het oor, voor de overheid. Nu bepaalt het welke dieren een grens over mogen, welke kopers een meerprijs betalen en hoe snel een uitbraak van een dierziekte kan worden ingedamd. De regels vragen de meeste gegevens al. De kans ligt erin om ze nuttig te maken voor het bedrijf waar ze ontstaan.

De Verenigde Staten: de EID-regel

Sinds 5 november 2024 moeten officiële oormerken die worden aangebracht voor verplaatsing tussen staten zowel visueel als elektronisch leesbaar zijn, volgens de regel voor traceerbaarheid van dierziekten (ADT) van USDA APHIS. De regel geldt voor al het melkvee, inclusief beef-on-dairy-kalveren van elke leeftijd, en voor niet-gecastreerd vleesvee van 18 maanden en ouder. Officiële Amerikaanse oormerken hebben een nummer van 15 cijfers dat begint met de landcode 840.

Buiten het melkvee is de invoering laag gebleven. In de laatste landelijke vleesveestudie gebruikte 0,8% van de zoogkoeienbedrijven EID, terwijl 90% van de Amerikaanse melk komt van bedrijven die per koe gegevens bijhouden. Melkvee wordt gemeten; vleesvee en kalveren grotendeels niet.

Dierziekten maakten er een marktkwestie van

Door recente gebeurtenissen gaat traceerbaarheid niet meer alleen over naleving, maar over toegang tot de markt:

• Schroefwormvlieg (New World screwworm). De invoer van runderen over de zuidgrens werd in mei 2025 gesloten, voor ongeveer 15 maanden. Op 4 oktober 2026 waren er 53 gevallen bij dieren in de VS (51 in Texas, 2 in New Mexico). De grenspost in Douglas, Arizona, ging op 24 augustus 2026 weer open onder een gezamenlijk protocol, en Texas eist nu extra documentatie en RFID voor runderen van Mexicaanse herkomst.
• H5N1 bij melkvee. In 2024 werden 917 kuddes getroffen, in 2025 171 en in 2026 tot nu toe 93, samen ongeveer 1.180 in 19 of meer staten. De eerste kudde in Wisconsin werd in december 2025 bevestigd. Testen bij verplaatsing en het bijhouden van de bedrijfsstatus zijn nu vast papierwerk.

Als een grens of een markt van de ene dag op de andere dicht kan gaan, kunnen de bedrijven die aantonen waar elk dier is geweest, als eerste weer dieren verplaatsen.

België en Nederland

Runderen in de EU hebben twee oormerken volgens Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/2035. Lidstaten mogen een elektronisch identificatiemiddel toestaan in plaats van één van beide; EID is vrijwillig, tenzij nationale regels het verplicht stellen, zoals in Ierland en Luxemburg.

• België: een kalf moet binnen 7 dagen na de geboorte in Sanitel geregistreerd zijn. België telde in december 2025 2,13 miljoen runderen (Eurostat), met landcode 056.
• Nederland: een kalf moet binnen 3 werkdagen bij RVO I&R gemeld zijn. Nederland telde in mei/juni 2026 3,55 miljoen runderen (Eurostat) en in april 2025 964.000 vleeskalveren (CBS), waarvan veel geïmporteerd uit Duitsland, Ierland en België. Landcode 528.
• Verplaatsingen tussen lidstaten worden gecertificeerd via TRACES.

Ook hier bepaalt de ziektedruk mee welke verplaatsingen kunnen. Blauwtong BTV-3 bereikte in 2023 meer dan 5.000 Nederlandse bedrijven en in 2024 8.063, met 3.601 Belgische gevallen in 2024; België maakte vaccinatie in 2025 verplicht.

Van verplicht naar nuttig

Een registratie vertelt de overheid dat een dier bestaat en waar het staat. Het bedrijf zelf leert er niets nieuws uit. Dezelfde identiteit, gebruikt als sleutel voor de eigen dossiers van het bedrijf, doet dat wel:

• Verplaatsingen één keer vastgelegd en vanuit diezelfde invoer op tijd aan het register gemeld.
• Gezondheidsstatus en vaccinatie gekoppeld aan het dier, klaar wanneer een koper of een grens erom vraagt.
• Herkomst en leeftijd meegenomen bij elke verkoop, wat de dossiers ondersteunt die verificatieprogramma's controleren. Voor kalveren met geverifieerde leeftijd en herkomst is $1 tot $4/cwt meer gemeld (Beef Magazine; UC Davis), al vereist die meerprijs een geaudit USDA-programma.

De keten van overdrachten

Tussen geboorte en slacht kan een dier langs een melkveebedrijf, een kalveropfokker, een opfokker, een afmestbedrijf, meerdere vrachtwagens en een slachthuis gaan. Elke overdracht is een kans om het dossier kwijt te raken. Een traceerbaar systeem leest bij elke overdracht de EID uit, controleert het aantal tegen de papieren en legt vast wie het dier ontving en wanneer. Het resultaat is een sluitende keten die het bedrijf kan laten zien, niet alleen een lijst met registernummers.

Wie ziet wat

Traceerbaarheidsgegevens zijn ook commercieel gevoelig. De verplaatsingsgeschiedenis van een bedrijf verraadt zijn kopers, leveranciers en volumes. Goede systemen delen met de overheid wat de wet vereist, delen met kopers wat het bedrijf kiest, en houden al het andere standaard privé. Zie rechten op landbouwdata.

Regels en cijfers komen van de genoemde bronnen, stand oktober 2026. Raadpleeg de actuele richtlijnen van APHIS, FAVV/AFSCA en RVO voordat u handelt.